ODRA en ODRN gaan samen verder als ODGM
Vanaf 1 januari 2026 gaan Omgevingsdienst Regio Arnhem (ODRA) en Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) samen verder als Omgevingsdienst Groene Metropool. Deze website vervangt de websites van ODRA en ODRN.
Telefonische bereikbaarheid 31 december
Op woensdag 31 december is ons kantoor in Arnhem telefonisch bereikbaar tot 12.00 uur. Het kantoor in Nijmegen is bereikbaar tot 13.00 uur.
Zeer zorgwekkende stoffen (ZZS)
Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) zijn (chemische) stoffen die gevaarlijk zijn voor mens of milieu, omdat ze bijvoorbeeld kankerverwekkend zijn, de voorplanting verstoren of zich in de voedselketen ophopen.
We kennen op dit moment in Nederland ongeveer 3.500 verschillende ZZS. Er worden continu stoffen ontwikkeld waarbij niet altijd direct duidelijk is welke gevolgen ze kunnen hebben voor de omgeving. Op de website van het RIVM vind je meer algemene informatie over ZZS.
Regels en normen: beperken van ZZS
Bedrijven zijn verplicht om lozingen en uitstoot van ZZS naar lucht, water en bodem te voorkomen. Als dat niet lukt, moeten zij de lozingen en uitstoot waar het kan beperken. Dat heet de minimalisatieverplichting. Om de 5 jaar moeten bedrijven in een rapport laten zien dat ze er zoveel mogelijk aan doen om de uitstoot van ZZS te verminderen of te voorkomen. De bedrijven zijn hier zelf verantwoordelijk voor. De omgevingsdienst controleert hierop.
Daarnaast passen we in Nederland verschillende internationale en Europese wet- en regelgeving toe, zoals REACH, het OSPAR-verdrag, de POP-verordening en de Kaderrichtlijn Water met ZZS-regels.
ZZS in uw omgeving
Het kan zijn dat er in uw omgeving een bedrijf staat dat ZZS uitstoot of loost. De minimalisatieverplichting heeft als doel dat de ZZS uiteindelijk gaan verdwijnen. Tot die tijd sturen we er met vergunningen en toezicht op dat de uitstoot van ZZS onder de immissienormen voor de leefomgeving blijven.
Inventarisatie gemeenten regio Nijmegen
Voor de gemeente Nijmegen en de omliggende gemeenten proberen we sinds 2024 de ZZS zo goed mogelijk in beeld te brengen. Op basis van onder andere het milieudossier selecteerden we bedrijven waarbij ZZS een relevant onderwerp is. We vroegen aan de bedrijven om alle veiligheidsinformatiebladen aan te leveren. Vervolgens onderzochten we welke producten een ZZS bevatten. Dit deelden we met de bedrijven, waarbij we ze wezen op de minimalisatieplicht en de risico’s. Het project draagt zo bij aan de kennis en bewustwording. Bij ongeveer een derde van de bedrijven gaf de inventarisatie aanleiding om een controle op ZZS uit te voeren. Daarbij bezocht een milieutoezichthouder het bedrijf om te onderzoeken hoe het gebruik van ZZS zoveel mogelijk verminderd kan worden.
Continue verandering
Voor ZZS zijn lang niet altijd normen vastgelegd in de wetgeving. Vaak gaat het om stoffen waarvan pas na een tijd duidelijk is dat ze schadelijk zijn. Ook betekent dit dat de lijst met ZZS continu verandert. Met de inventarisatie krijgen we inzicht in de aanwezigheid van ZZS. We willen een goed beeld van mogelijke uitstoot van ZZS naar lucht, water, bodem of afval. Zo kunnen we als het nodig is snel ingrijpen om milieu- en gezondheidsrisico’s te voorkomen.
Veelgestelde vragen
Veel ZZS worden gebruikt in de productie en zijn nog onmisbaar. Het kan zelfs zo zijn dat een eindproduct van een productieproces een ZZS is, zoals bij gewasbeschermingsmiddelen of bepaalde medicijnen. Als een ZZS vervangen kan worden, dan gebeurt dat ook. Soms is dit alleen niet mogelijk. Dan streven we naar zo min mogelijk gebruik of het voorkomen of verminderen van lozingen en uitstoot. ZZS kunnen dus (nog) niet verboden worden, zoals bij asbest wel het geval is.
We nemen contact op met bedrijven die geen vergunning hebben voor het uitstoten van ZZS om het alsnog te laten vergunnen. Als dit niet kan, moeten zij stoppen met uitstoten.
We treden handhavend op als bedrijven een vergunning hebben voor het uitstoten van ZZS, maar niet kunnen voldoen aan de afspraken voor de uitstoot, of als ze te veel uitstoten.
Omdat het gebruik van ZZS niet verboden is. Er wordt wel verwacht dat bedrijven zo min mogelijk tot uiteindelijk geen gebruik meer maken van ZZS. Hoe ze dat doen, moeten bedrijven aantonen met Vermijdings- en Reductieprogramma’s (VRP). Onze toezichthouder of vergunningverlener beoordeelt dit. Als het nodig is, wordt er ook op gehandhaafd.
Het kan onvergund zijn, omdat in de tijd dat de milieuvergunning verleend is, de stof geen ZZS was. Op dat moment zijn stoffen die we nu ZZS noemen niet meegenomen in de vergunning. Omdat het om een grote hoeveelheid ZZS gaat die er jaarlijks bijkomen, kunnen we niet alle vergunningen updaten. Ook zijn er veel midden- en kleinbedrijven (MKB) die ZZS gebruiken en uitstoten, terwijl zij een vergunningplicht hebben. Landelijk wordt gekeken hoe we om moeten gaan met deze bedrijven en hun ZZS-emissies.
Doordat er in een korte tijd veel ZZS bij zijn gekomen, kan het zijn dat een milieuvergunning is verleend voordat een bepaalde stof een ZZS was. Als deze stof nu wel een ZZS is, is de milieuvergunning niet meer actueel. Omdat er elk jaar nieuwe ZZS bijkomen is het moeilijk om op korte termijn de milieuvergunningen actueel te houden. We onderzoeken hoe we dit wel goed bij kunnen houden, zodat we de actualisatie van vergunningen kunnen meenemen in de normale planning.