maandag 26 oktober 2026

Onze podcast staat nu live!

Luister naar onze podcast ‘Ruimte nemen. Ruimte geven.’ Omgevingsdiensten worden geacht onafhankelijk te opereren, maar zijn voor hun financiering wel afhankelijk van gemeenten en provincies. Hoe werkt dat in de praktijk? Hoeveel ruimte krijgen toezichthouders daadwerkelijk om hun werk goed te doen? En hoe werken de verschillende instanties op landelijk niveau samen?

In de podcast “Ruimte nemen. Ruimte geven.” gaan Afke van Rijn (Directeur-generaal Milieu en Internationaal bij het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat), Mattheus Wassenaar (Inspecteur-Generaal bij Inspectie Leefomgeving en Transport) en Ruben Vlaander (Directeur van Omgevingsdienst Groene Metropool en Voorzitter van Omgevingsdienst NL) erover in gesprek. ‘Niemand is tegen een gezonde, schone en veilige leefomgeving. Maar wat betekent dat dan?’

Grote uitdagingen vereisen goede samenwerking

Nederland staat voor grote uitdagingen. Woningbouw, industrie, energietransitie en natuur vragen allemaal om ruimte. Maar niet alles kan overal. Er moeten keuzes worden gemaakt. Dat vraagt om duidelijke kaders en goede samenwerking tussen overheden, bedrijven en toezichthouders.

Die samenwerking gaat steeds beter, constateren de drie gesprekspartners. Bijvoorbeeld op het vlak van kennisdeling, in het samen optrekken tegen milieucriminaliteit, in het kennen van elkaars activiteiten en prioriteiten. Toch schuurt het ook nog regelmatig. Zo vindt Mattheus Wassenaar dat het gesprek meer moet gaan over ambities. ‘Ik denk dat het helpt om een helder ambitieniveau te hebben: wat vraagt vergunningverlening, toezicht en handhaving in de praktijk, want daarin zitten verschillen.’

Ook Afke van Rijn benadrukt het belang van onafhankelijkheid. Tegelijkertijd roept ze gemeenten, provincies en het Rijk op om de kennis en ervaring van omgevingsdiensten beter te benutten, want ‘omgevingsdiensten zijn gewoon een kernspeler.’

Ruimte voor de professional

Ook de manier waarop de inzet en prestaties van omgevingsdiensten worden getoetst, kan volgens de gesprekspartners anders. Nu draait het nog te vaak om aantallen controles, uren en kosten. Terwijl het uiteindelijk gaat om impact, om de vraag wat al die inzet daadwerkelijk oplevert voor onze leefomgeving. Maar hoe meet je dat? Want juist als toezicht goed werkt, blijft het resultaat vaak onzichtbaar.

‘Je moet veel meer gaan kijken: welk effect heb ik nou?’ stelt Ruben Vlaander. ‘Dat vraagt om vrijheid en ruimte voor onze professionals. Niet automatisch een voorgeschreven aantal controles uitvoeren, maar kijken waar toezicht, vergunningverlening en handhaving het meeste verschil maken.’

Milieu te vaak iets van de overheid

De gesprekspartners kijken ook kritisch naar de rol van bedrijven. Volgens Vlaander mogen we meer van hen verwachten. ‘Milieu is nog te vaak iets van de overheid. Bedrijven kijken vooral wat ze moeten doen om een vergunning te krijgen.’ Ze zouden de gevolgen van hun activiteiten voor de leefomgeving veel nadrukkelijker moeten meewegen in hun businesscase. Afke van Rijn volgt hem daarin: ‘Wij zeggen het wel heel duidelijk hoor. Gewoon richting gemeentes, richting provincies, richting bedrijven. Pak nou milieu vooraan mee.’

Uitvoeringskracht tonen

Bij alle drie klinkt dezelfde oproep: blijf samenwerken, blijf investeren en houd de urgentie vast. Ook wanneer incidenten uitblijven en de aandacht voor het milieu dreigt te verslappen. Vlaander richt zich nadrukkelijk tot de omgevingsdiensten zelf: ‘Laat zien wat je kunt, neem verantwoordelijkheid en toon uitvoeringskracht. Bij omgevingsdiensten werken mensen die vanuit de praktijk weten wat werkt en wat niet. Ga op basis daarvan het gesprek aan met wethouders en gedeputeerden over risico’s, ambities en maatschappelijke opgaven. Een volwaardige positie vraagt niet alleen om ruimte krijgen, maar ook om ruimte nemen.’

Waar vinden de gesprekspartners elkaar en waar schuurt het? En hoe ze kijken naar de toekomst van onze leefomgeving? Beluister het hele gesprek in de podcast “Ruimte nemen. Ruimte geven.”

De podcast is onderdeel van de gesprekkenreeks “Ruimte nemen. Ruimte geven” van Omgevingsdienst Groene Metropool. In gesprekken met bestuurders, beleidsmakers, bedrijven en professionals onderzoeken we hoe we samen kunnen werken aan een schone, gezonde en veilige leefomgeving.