Bodembescherming

Iedereen die werkt met de bodem of activiteiten uitvoert waarbij vloeistoffen, chemicaliën of andere stoffen kunnen vrijkomen, krijgt te maken met bodembescherming. Dat geldt voor bedrijven als garages, tankstations, industriële ondernemingen en agrarische bedrijven, maar ook voor aannemers die graven in verontreinigde grond. De reden is eenvoudig: de bodem is kwetsbaar en vervuiling kan grote gevolgen hebben voor de natuur, de gezondheid en het drinkwater. Daarom is bodembescherming niet alleen verstandig, maar ook wettelijk verplicht.

Wat zegt de wet?

De regels voor bodembescherming staan in de Omgevingswet en het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Het Bal bepaalt dat bij bodembedreigende activiteiten voorzieningen aanwezig moeten zijn die voorkomen dat vloeistoffen in de bodem terechtkomen. Voor veel bedrijven is paragraaf 5.4.2 van het Bal van toepassing. Hier staat onder andere in dat bodembedreigende stoffen moeten worden opgevangen door een voorziening, zoals een vloeistofdichte vloer of een lekbak. Zijn deze regels niet van toepassing? Dan geldt altijd de specifieke zorgplicht. Die verplicht bedrijven om schade te voorkomen en, als er toch iets misgaat, direct maatregelen te nemen. Er moet dan worden gewerkt volgens de beste beschikbare technieken (BBT).

Het officiële BBT-document voor bodembescherming is BB-CVM: Combinaties van Voorzieningen en Maatregelen. Dit document geeft per bodembedreigende activiteit aan welke bodembeschermende voorzieningen en maatregelen nodig zijn.

Wat houdt bodembescherming in?

Bodembescherming bestaat uit een combinatie van technische voorzieningen en organisatorische maatregelen. Voorzieningen zijn bijvoorbeeld vloeistofdichte vloeren,  lekbakken en bedrijfsriolering. Maatregelen gaan over het gebruik en onderhoud van deze voorzieningen: inspecties uitvoeren, instructies geven aan personeel en incidenten direct melden.

Verplichting voor bedrijfsriolering

Niet alleen vloeren, maar ook bedrijfsriolering moet vloeistofdicht zijn en worden beoordeeld volgens een specifieke inspectienorm. Alleen wanneer volledige vloeistofdichtheid praktisch niet uitvoerbaar is, mag een alternatief rapport voor de inspectie en het onderhoud van het riool worden gemaakt. Voor rioolinspecties geldt een overgangstermijn vanwege de complexiteit van ondergrondse leidingen. Deze termijn geeft bedrijven extra tijd om aan de wet te voldoen, maar betekent niet dat zij mogen wachten.

Bodemrisicoanalyse (BRA) en plattegrond

Bodembescherming begint met inzicht. Daarom is het uitvoeren van een bodemrisicoanalyse (BRA) noodzakelijk. Hiermee wordt duidelijk welke activiteiten op een terrein risico’s vormen voor de bodem. Deze informatie wordt verwerkt op een plattegrond van het bedrijfsterrein, zodat er in één oogopslag zichtbaar is waar er voorzieningen nodig zijn. Dit maakt het beheer overzichtelijk en helpt bij inspecties en vergunningen.

Actuele BRA en managementsysteem

Een bedrijf moet een actuele BRA hebben. Dit document laat zien dat zij voldoet aan de specifieke zorgplicht en inzicht heeft in alle bodembedreigende activiteiten. De BRA vormt de basis voor het treffen van de juiste voorzieningen en maatregelen en moet worden bijgewerkt bij veranderingen in processen of installaties.

Daarnaast moeten bedrijven inspecties, onderhoud en incidenten vastleggen in een logboek. Dit logboek maakt deel uit van een managementsysteem waarin zij alle verplichtingen bijhoudt. Zo kan het bedrijf bij controles aantonen dat zij voorzieningen correct onderhoudt, dat er inspecties zijn uitgevoerd en de herstelwerkzaamheden op tijd zijn gedaan.

Wilt u meer weten?

Wilt u weten welke regels gelden voor uw situatie? Kijk dan op:

• Besluit activiteiten leefomgeving (Bal)
• Iplo: Bodembeschermende voorzieningen
• Omgevingsloket
• BB-CVM – Combinaties van Voorzieningen en Maatregelen
• SIKB Bodembescherming